Het Taijiwuxigong systeem onderscheidt vijf energievaten (mai). Centraal in het lichaam het middenvat, de zhong mai, over de rug en voorzijde van het lichaam, de gouverneur- en het conceptievat, de ren mai en du mai, en links en rechts opzij van het middenvat, het linker- en rechtervat, de zuo mai en you mai.

In de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) worden alleen het gouverneur en conceptievat genoemd. Het middenvat en het linker- en rechtervat komen in de beschrijvingen niet voor. In de Tibetaanse tantrische tradities zijn deze vaten wel bekend maar is de loop van het linker- en rechtervat anders dan in het Taijiwuxigong systeem.

In de Tibetaanse tantrische tradities worden 72000 subtiele kanalen onderscheiden, een weefsel van hoofdvaten, kanalen en vertakkingen dat onderling met elkaar verbonden is. De structuur lijkt op die van een boom, stam, takken en steeds kleinere takjes en twijgjes. De knooppunten waar de subtiele kanalen bij elkaar komen, worden dantians of chakra’s genoemd.

Omdat het stelsel van vaten en kanalen zeer complex is en de verschillende tradities die met energie werken verschillende wegen bewandelen en doelen nastreven, bestaan er uiteenlopende energiesystemen. Dit verklaart wellicht waarom het stelsel van vijf energievaten van het Taijiwuxigong systeem een relatief onbekend systeem is. Hoe Dr. Shen Hongxun tot dit systeem is gekomen, is mij onbekend.

Het lijkt mij aannemelijk dat aan het ontstaan van nieuw leven een energetische ontwikkeling, een grondplan, een blauwdruk, voorafgaat. In dit artikel beschrijf ik hoe de energetische en embryonale/foetale ontwikkeling met elkaar kunnen samenhangen, gezien vanuit het perspectief van het systeem van de vijf energievaten.

Na de bevruchting ontwikkelt een embryo in ongeveer negen weken van eencellige tot foetus, wordt het een minimensje met alles erop en eraan.
Na een aantal klievingsdelingen nestelt de zygote, de moedercel, zich in het endometrium, het baarmoederslijmvlies. Dit gebeurt na ongeveer zes dagen. Zo’n twee dagen later differentieert het embryoblast, de binnenste celmassa van de bevruchte eicel, in twee kiemlagen: het ectoderm en endoderm. De derde kiemlaag, het mesoderm, wordt gevormd in de derde week van de embryonale ontwikkeling.

De ontwikkeling van de buitenste kiemlaag, het ectoderm, wordt wellicht voorafgegaan door de aanleg van de du mai, de binnenste kiemlaag, het endoderm, door de aanleg van de ren mai en het derde kiemblad, het mesoderm, door de aanleg van de zhong mai, het middenvat[1].
In deze fase bestaat de energetische basisstructuur van een embryo uit drie vaten: gouverneur, conceptievat en middenvat, resp. du mai, ren mai en zhong mai.

In de vierde week ontwikkelen zich uit het tussenliggend mesoderm de organen van het urinewegstelsel en de voortplantingsorganen. Via pronephros en mesonephros ontwikkelen de oernieren zich tot de uiteindelijke nieren, de metanephros. In de vijfde week komen de geslachtsklieren tot ontwikkeling. Waarschijnlijk dat de vorming van het urogenitale stelsel wordt voorafgegaan door de ontwikkeling van de zijkanalen, het linker- en rechtervat, de zuo mai en you mai.

In de foetus loopt het gouverneurvat van de bekkenbodem over de rug en schedel naar het verhemelte en het conceptievat van het puntje van de tong naar de bekkenbodem. Vanuit het onderste dantian loopt het middenvat omhoog door de dunne darm, twaalfvingerige darm, hart, keel en mondholte, naar de voorste fontanel en naar beneden naar de bekkenbodem. Het linker- en rechtervat gaat vanuit de nieren omhoog naar de lever (rechts), milt (links), longen, keel en achter de ogen naar de hemisferen en naar beneden via de urineleiders naar de bovenkant van de blaas[2]. Deze vaten komen in het middenvat samen in het bovenste- en onderste dantian.

De vijf energievaten hebben hun oorsprong in de onderbuik. In de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt dit lichaamsdeel geassocieerd met de bao zhong; bij vrouwen is dit de baarmoeder en bij mannen de ‘zaadkamer´. In het Daoïsme wordt het concept ‘onderste dantian’ of ‘lagere cinnaberveld’ gebruikt voor bao zhong. De bao zhong/onderste dantian is het centrum van de oorsprong van het leven. Behalve de du mai en ren mai, ontspringen hier ook de andere extra meridianen, de qi jing ba mai.

In het verloop van de embryonale- en foetale ontwikkeling ontwikkelen de vijf energievaten zich tot een fijnmazig netwerk en komen uit elk van de drie kiembladen specifieke orgaanstelsels voort. Tijdens de Taijiwuxigong beoefening en het behandelen met externe qi, reguleren wij ons lichaam, of dat van de ander, via het basis energiesysteem dat werd gevormd in de eerste fasen van ons leven, het onderste dantian en het hieruit voortgekomen stelsel van vaten en kanalen.

[1] In de Traditionele Chinese Geneeskunde wordt de Chong Mai in verband gebracht met de vorming van het mesoderm.

[2] Het Linker- en Rechtervat lopen door organen die zich niet loodrecht boven elkaar bevinden. Daarom ga ik ervan uit dat er meerdere Linker- en Rechtervaten zijn.
In de Tibetaanse tantrische tradities buigen het Linker- en Rechtervat ter hoogte van de hemisferen af naar de neusgaten (zie afbeelding).

Ruud Raaijmakers
Augustus 2025

Bronnen:
Jolanda Mourik, Bao Zhong of de Oernier, www.acupunctuurgrootammers.nl
Elaine N. Marieb, Human anatomy and Physiology, Pearson Benjamin Cummings
Monica Esposito, The Zen of Tantra, Universitymedia
Namkai Norbu, The Christal and the Light, Sutra, Tantra and Dzogchen, Penguin Books